Doorkijkpaneel Wintergezicht van Barent Avercamp

Maandag 5 oktober 2026 | 53 keer bekeken

Je vergist je. Het is niet Kampen dat ik schilder. Kijk dus niet te lang naar de muren en de torens. Dat zijn slechts de stenen die achterbleven.

Het gaat om het licht van deze dag. Dat is zo lastig te vangen in een witte wereld. Net als het wieken van vleugels, zo hoog in de kou van loodwit en kobalt.
Hoe schilder je de warme geur van paarden? Of de oostenwind die de daken striemt? Voel je het plezier en de liefde waarmee mensen zwieren vanaf de brug langs de kade? 
Hoor hoe het ijs de kinderstemmen draagt, en het vrolijke gekras van hun ijzers.

De ziel van de stad zit in de mensen. Zij geven de straten geluid, beweging en een hartslag.
Alles wat deze plek van toen liet leven, is verdwenen.
Maar voor nu even niet. Wat was, is er nog. In verf bevroren.

Bijschrift: © Bas Stema

poster

Terug naar Kampen in de 17e eeuw

Op dit schilderij, Wintergezicht op Kampen, zie je de stad Kampen, maar dan in de 17e eeuw. Barent Avercamp schildert dit wintergezicht in 1663 ongeveer vanaf deze plek. Je ziet dat het stadsprofiel van nu lijkt op dat uit de 17e eeuw. Sommige gebouwen zijn veranderd. De Bovenkerk (links) heeft op Barents schilderij nog een klein tentdak in plaats van de huidige hoge spits. De Buitenkerk (rechts) heeft nog een platte toren. Barent schildert vanaf deze plek meerdere schilderijen. Het schilderen leert Barent van zijn oom Hendrick Avercamp. Hendrick is de bekendste van de twee en is wereldwijd beroemd om zijn wintergezichten. Beide kunstenaars wonen en werken in Kampen en leggen op hun schilderijen veel plekken in en rond de stad vast. Zo geven hun werken ons een bijzonder inkijkje in het Kampen van de 17e eeuw. Kijk maar eens goed: welke gebouwen herken je en wat is er door de eeuwen heen veranderd?


Bijschrift: Barent Avercamp; Wintergezicht op Kampen, 1663, Stedelijk Museum Kampen

poster

't Was koud

Tussen alle schaatsers op IJsvermaak bij een stad van Hendrick Avercamp duikt een opvallende verschijning op: een deftige dame met een donker masker voor haar gezicht. Zo'n ijsmasker, vaak gemaakt van fluweel, beschermt de huid tegen de gure winterkou. Het is bovendien een modieus accessoire voor dames.

Hendrick en zijn neef Barent Avercamp leven tijdens de Kleine IJstijd, een periode van ongeveer 1560 tot 1850 waarin Europa regelmatig strenge winters kent. Rivieren, grachten en ondergelopen weilanden vriezen vaak dicht. Geen wonder dat Hendrick én Barent het winterse ijsvermaak zo vaak schilderen.

In de Kamper bodem is een bijzonder masker gevonden dat doet denken aan een ijsmasker. Het is een leren kindermasker uit de 14e of 15e eeuw. Misschien beschermde ook deze variant tegen de kou, maar het kan ook bij een winters verkleedfeest zoals carnaval zijn gedragen.

Bijschrift: Boven: Masker. Archeologisch Depot Kampen.

poster

Een lugubere plek met uitzicht

Je staat hier op Seveningen, een oude smalle strook land aan de overkant van Kampen. De naam is al eeuwenoud. In oude bronnen komt ook de vorm 'Zoveninghen' voor, maar waar de naam precies vandaan komt, weten we niet. In de 17e eeuw is dit niet alleen een plek met een prachtig uitzicht op de stad. Op de zuidpunt, ongeveer op de plek van de bunker waar je nu op uitkijkt, staat ook de galg van Kampen. Wie vanuit de stad deze kant op kijkt of over het water aan komt varen, kan hem duidelijk zien. Dat is geen toeval: de galg moet waarschuwen en laten zien wat er gebeurt met zij die zware misdrijven plegen. Gruwelijk voor ons, maar in de tijd van Hendrick en Barent Avercamp hoort zo'n galgenveld bij het stadsbeeld. Hendrick schildert in zijn landschappen dan ook regelmatig galgen: de kans is groot dat de galg van Seveningen daarvoor model stond.

Hendrick Avercamp; Winterlandschap met schaatsers (detail); ca. 1615- 34.. P. & N. de Boer Foundation, Amsterdam.

Wist je dat...

...de schilderijen die Hendrick en Barent Avercamp in de 17e eeuw in Kampen maakten, nu wereldwijd in musea hangen? Je vindt hun werk onder meer in het Louvre in Parijs, in de Britse koninklijke collectie, in Washington en natuurlijk in Kampen.

Kamperschatten

Kampen heeft veel historische schatten uit het (Hanze-) verleden. Met dit soort doorkijkpanelen zijn deze historische schatten zichtbaar gemaakt. Op deze kaart zie je waar nog meer doorkijkpanelen staan. Het doorkijkpaneel waar je nu staat, is onderdeel van de fietsroute Rondje Avercamp-Kamper-eiland. Meer over deze en andere fietsroutes vind je op www.visitkampen.nl/fietsen-met-avercamp.

 

Deel deze pagina

facebook logo linkedin logo