Molens en een stenen galg

Dinsdag 13 oktober 2026 | 34 keer bekeken

Vier eeuwen geleden keken de beroemde kunstenaars Hendrick en Barent Avercamp naar dit landschap rond Kampen. Naar de IJssel, de stad, het boerenland en vooral naar de mensen die er leefden. Wat zagen ze, en wat is daarvan nu nog terug te vinden? Meer daarover kom je te weten op dit informatiepaneel. Dit paneel is onderdeel van de Rondje Avercamp-fietsroutes.

poster

De skyline van Kampen

Stel je voor dat je hier rond 1620 staat. Er is dan nog geen woonwijk, geen hoogbouw en er zijn veel minder bomen. Je kijkt over een open landschap richting Kampen. Aan de horizon verschijnt de stad als een herkenbare verzameling van torens en poorten.

We weten vrij precies hoe dat eruitziet dankzij een prent van Wenzel Hollar. Op de voorgrond staat de stenen galg. Verderop loopt de Venedijk richting de stad en op de IJssel varen zeilschepen. Daarachter rijst Kampen op, met onder andere de Bovenkerk, Buitenkerk, Cellebroederspoort en Broederpoort. Prominent op de voorgrond zie je de stenen galg die hier ooit ook in de buurt heeft gestaan.

Ook Hendrick Avercamp gebruikt zulke herkenbare gebouwen graag in zijn landschappen. Handig voor kunsthistorici van nu, die ze gebruiken om te achterhalen waar Hendrick ongeveer moet hebben gestaan toen hij een bepaald werk schilderde. Sommige gebouwen staan er nog, andere zijn inmiddels verdwenen. Hendricks kunst is daardoor niet alleen mooi om naar te kijken, maar vergroot ook onze kennis over de stad van 400 jaar geleden.

Bijschrift: Hendrick Avercamp; Landlieden met sleden op het ijs; ca. 1620-25. Rijksmuseum, Amsterdam.

poster

Kamper molens

Hendrick Avercamp (1585-1634) hoeft niet ver te reizen om inspiratie te vinden. Buiten de Venepoort die zich aan de zuidkant van de stad bevond, wacht een landschap met inspiratie te over. Langs de IJssel staan molens, op de rivier varen schepen en aan de horizon steken de torens van Kampen boven het landschap uit.

Molens duiken dan ook regelmatig op in zijn tekeningen en schilderijen. Misschien neemt Hendrick zijn schetsboek mee als hij de stad uit wandelt. Hij tekent wat hem opvalt en gebruikt die schetsen later in zijn atelier. Zo hoeft een schilderij niet precies één bestaande plek te laten zien. Hendrick kan onderdelen combineren tot een nieuw landschap.

Op de tekening Kolfspelers op het ijs bij molens staan molens die mogelijk zijn geïnspireerd op exemplaren buiten de Venepoort. Die plek, iets meer richting de binnenstad waar nu een fabriek staat, blijft eeuwenlang een geliefde molenlocatie. Ook molen De Olde Zwarver, die nu hier aan de IJssel is herbouwd, stond ooit ongeveer op die plek.

Bijschrift: Hendrick Avercamp; Kolfspelers op het ijs bij molens; ca. 1605-34. Particuliere collectie

poster

Glijden op een kaakslee

Niet iedereen bindt in de 17e eeuw schaatsen onder. Je kunt ook met een slee het ijs op. Kleine sleeën worden in die tijd gemaakt van hout, soms in combinatie met de kaak van een paard of rund. Het gladde bot glijdt verrassend goed over het ijs.

Ook op de wintertaferelen van Hendrick Avercamp komen dit soort eenvoudige sleetjes voorbij tussen deftige arrensleeën, schaatsers en kolfspelers. Juist deze alledaagse details legt Hendrick graag vast.

Bijzonder is dat in de Kamper bodem ook echt een kaakslee is gevonden. De vondst toont aan dat zo'n klein detail op een schilderij niet alleen een verhaaltje is, maar verwijst naar spullen die de mensen hier echt gebruikten.

Bijschrift: Kaakslee. Particuliere collectie.

poster

Fietsen met Avercamp

Dit informatiepaneel is onderdeel van de bewegwijzerde fietsroute Rondje Avercamp-Waterland. Dit fietsrondje is 17 km. Er is nóg een Rondje Avercamp-Kampereiland. Dat fietsrondje is 24 km lang. Beide rondjes brengen de werken van Hendrick en Barent Avercamp samen met de plekken die hen inspireerden. Ontdek de verhalen achter de schilderijen van de Avercamps en waan je voor even in het Kampen van de 17e eeuw. 

Informatie over de regio vind je op www.visitkampen.nl.

Bijschrift: Hendrick Avercamp; IJspret; 1630. Hamburger Kunsthalle, Kupferstichkabinett.

Klik hier voor meer informatie over deze en andere routes

Deel deze pagina

facebook logo linkedin logo