Brunnepe ligt net buiten de middeleeuwse stadsmuren, maar maakte altijd deel uit van Kampen. Een wijk met een eigen identiteit, een bewogen monument en een directe band met de Zuiderzeevisserij.
Deel deze pagina
Brunnepe ligt net buiten de middeleeuwse stadsmuren, maar maakte altijd deel uit van Kampen. Een wijk met een eigen identiteit, een bewogen monument en een directe band met de Zuiderzeevisserij.
De naam Brunnepe duikt voor het eerst op in geschreven bronnen uit 1329, maar de nederzetting is vermoedelijk al eeuwen eerder bewoond. De meest aannemelijke verklaring voor de naam is een afleiding van het Oudnederlandse brun apa – bruin water – een verwijzing naar een veenriviertje dat vanuit het noorden in de IJssel uitkwam. Dat Brunnepe ouder zou zijn dan Kampen is niet zo vreemd: Kampen groeide pas later uit tot handelsstad. Brunnepe was er al.
De ruggengraat van Brunnepe is de Noordweg – een historische dijk die al in 1507 in de bronnen wordt vermeld. Wie vandaag de dag over de Noordweg loopt, loopt over de middeleeuwse infrastructuur van het landschap. Het stratenpatroon van Brunnepe volgt nog altijd het tracé van de oude dijken.
Op 19 september 1859 beval de Nederlandse overheid bij Koninklijk Besluit de ontruiming van Schokland – het eiland in de Zuiderzee dat steeds vaker overspoeld werd. Honderden vissers en hun families werden van hun eiland gehaald. In Kampen was voor de Schokkers geen plek binnen de stadspoorten. Maar in het landelijke Brunnepe was ruimte. Zo ontstond een kleine Schokker gemeenschap aan de rand van Kampen, buiten de stadsmuren.
Op 6 september 1991 werd bij de Buitenhaven een bronzen monument onthuld ter herinnering aan de Schokkers. Het levensgrote beeld van een Schokker echtpaar werd gemaakt door de Ierse beeldend kunstenaar Norman Burkett. Het heet officieel "Harm en Aal" – de jonge vissersvrouw is zwanger, als symbool van hoop op een nieuw leven.
In 2002 moest het beeld worden verplaatst vanwege een dijkverzwaring – naar de IJsselkade, binnen de vroegere stadsmuren. Dat zat de Brunnepers en Schokker-nazaten dwars: want die plek was precies het gebied waar de Schokkers in 1859 niet welkom waren. Jaren lang protesteerden zij. Uiteindelijk, in juni 2018, werd het beeld verplaatst naar de Noordweg bij de ingang van de Buitenhaven – op Brunneper grondgebied, buiten de oude stadsmuren. Harm en Aal kijken nu uit over de plek waar de Schokkers in 1859 voor het eerst voet aan wal zetten.
In 1884 vestigde emaillefabriek Berk zich in Brunnepe. De fabriek groeide snel en werd een van de bepalende industriële complexen van Kampen – met uitbreidingen in 1890, 1892, 1895 en 1898. De komst van de fabriek veranderde Brunnepe ingrijpend: het dorp groeide, arbeiders trokken toe, volkswoningbouw was nodig. De namen Berkstraat en Berkterrein herinneren nog aan dit industriële hoofdstuk.
Gerrit Broekema (1866–1946) ontwierp vrijwel het hele volkswoningbestand van Brunnepe: het Begijnekwartier, het Kloosterkwartier, de Hendrik Berkstraat en meer – allemaal in de periode rondom de Eerste Wereldoorlog. Zijn architectuur is sober maar menselijk van schaal. Het Begijnekwartier geldt als zijn hoogtepunt.
Het bronzen Schokkermonument "Harm en Aal" bezoeken bij de Buitenhaven. Wandelen over de historische Noordweg. Het Begijnekwartier verkennen met de volkswoningen van Broekema. De Brunneper Bongerd bezoeken – een voedselpark dat door en voor de buurt wordt beheerd.
Terug naar het overzicht van alle dorpen en buurtschappen van gemeente Kampen.